Tắm khoáng nóng Thông Nguyên (Tuyên Quang)

 

Xã Thông Nguyên trước khi sáp nhập trong kỉ nguyên mới 7/2025;  được chia thành 13 thôn, bản: Ông Hạ, Tân Hạ, Nậm Lìn, Nậm Mon, Khu Chợ, Hồng Quang, Bản Giàng, Nậm Hồng, Giàng Hạ, Giàng Thượng, Phìn Hồ, Nậm Nghĩ, Làng Giang.

Trước đây, Thông Nguyên là một xã thuộc huyện Bắc Quang.

Ngày 18/11/1983 Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc sáp nhập xã Thông Nguyên thuộc huyện Bắc Quang vào huyện Hoàng Su Phì quản lý.

Giai đoạn 1976-1991: Hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang sáp nhập thành tỉnh Hà Tuyên. Khi Quyết định 136-HĐBT được ban hành vào tháng 11 năm 1983, các xã Thông Nguyên, Xuân Minh, Tiên Nguyên được chuyển từ huyện Bắc Quang về huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 12/8/1991: Quốc hội khóa VIII ban hành nghị quyết chia tách tỉnh Hà Tuyên để tái lập hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang. Từ thời điểm này, huyện Hoàng Su Phì (bao gồm cả xã Thông Nguyên đã sáp nhập từ trước) mới chính thức thuộc về tỉnh Hà Giang.

Thời kì kế hoạch 2005-2010 HĐND huyện Hoàng Su Phì phê chuẩn xã Thông Nguyên  là Thị tứ (khi này Huyện Hoàng Su Phì có 25 xã và duy nhất Thông Nguyên là Thị tứ); và đến ngày 29/12/2023 UBND tỉnh Hà Giang ban hành Quyết định số 2627/QĐ-UBND về việc chính thức công nhận xã Thông Nguyên là đô thị loại V. Thông Nguyên nằm ở phía tả ngạn sông Chảy tỉnh Hà Giang , là nơi hội tụ 3 con suối lớn là Phìn Hồ, Nậm Ông và Nậm Khòa hội tụ tạo thành một bình nguyên ngay trên lưng chừng núi. Cũng vì thế mà nhiều người nhận định rằng xã Thông Nguyên ở huyện Hoàng Su Phì là nơi “Quần sơn- Tụ thủy”. Sự hội tụ của các dòng suối, cùng sự bồi đắp phù sa hàng năm đã để lại cho Thông Nguyên một vùng đất trù phú tập hợp được cả “Thiên thời - Địa lợi - Nhân hòa”. Người xưa thường ví Thông Nguyên là “vùng đất mở” của tương lai tươi sáng. Trong chiến tranh bảo vệ biên giới Thông Nguyên còn xác định là “hậu cứ”.

        Con đường đến Thông Nguyên Hoàng Su Phì ngày xưa. Nhiều du khách đến Thông Nguyên qua cung đường này thường ví “Nhất Su Phì, nhì Bắc Mê” - là người ta thường nói như vậy để nói về độ quanh co, gập ghềnh, khó đi của đường đến với Hoàng Su Phì hay Thông Nguyên. Có lẽ cũng vì lý do đó nên nơi đây có ít du khách biết đến. Đi ô tô hay phượt mọi người đều phải vượt qua nhiều con dốc ngoằn ngoèo, những khúc cua hiểm trở mới có thể đến được đây. Nhưng bây giờ con đường  đã được sửa sang lại bằng phẳng hơn rồi đấy! Nếu đến  từ Hà Nội qua tỉnh lị Tuyên Quang  đi trên quốc lộ 2  đến địa danh Tân Quang (thuộc huyện Bắc Quang) rồi theo tỉnh lộ 177 đã nâng cấp IV miền núi Bn=7,5m, nền trải nhựa áp phan (asphalt) 5,5m. Địa hình hiểm trở trước đây đã cải tạo tầm nhìn rõ, gia cố ta luy âm và dương chống sạt lở, cung đường này bây giờ đẹp và rất thơ mộng; bên cạnh đó thì khung cảnh xung quanh, thiên nhiên yên ả, trong lành, thanh cao, chắc chắn  quên đi bao mỏi mệt vì rừng nơi dây đã xanh và cảnh rất đẹp. 

        Nếu chọn đi từ hướng tỉnh Tuyên Quang lên thì cứ chạy thẳng theo đường quốc lộ 2 khoảng 100km thì sẽ thấy ngã 4 Tân Quang thuộc huyện Bắc Quang. Tại đây, chỉ cần rẽ trái thì sẽ đi Hoàng Su Phì, còn nếu chạy thẳng thì sẽ đến với thành phố Hà Giang khoảng 50 km nữa.

Tất nhiên vào Thông Nguyên và Hoàng Su Phì là phải rẽ trái rồi. Sau đó thì chỉ cần chạy thẳng, và thấy cung đường thoáng rộng khoảng 18 km là  sẽ bắt đầu thấy những thửa ruộng bậc thang hiện ra, lấp ló sau những cung đường quanh co. Đây chính là báo hiệu  đã đi đến  khu vực Thông Nguyên rồi đấy! Đoạn đường đẹp hai bên xanh của rừng tự nhiên và rừng trồng   sẽ làm  quên đi cái khó khăn, cực nhọc của chuyến đi ; đến lối rẽ trái xuống Thông Nguyên lại nhìn thấy biển chỉ địa danh  xã Nâm Dịch  (trước là xã Nậm Ty nay nhập vào Nậm Dich)– vào Thông Nguyên là xã  gần hơn các xã khác nên sẽ tiết kiệm thêm nhiều thời gian cho việc di chuyển. 

        Hoàng Su Phì nằm ở phía Tây Hà Giang, vốn nổi tiếng với những cánh đồng ruộng bậc thang bạt ngàn từ lâu đời do ông cha chúng ta tạo nên để lấy nước vụ hè thu cấy lúa nước và nuôi cá ruộng , nếu nhìn sẽ thấy ruộng bậc thang bạt ngàn cùng các ngôi nhà sàn thấp thoáng . những ngày sương mù sẽ thấy nhà ẩn hiện như nhìn lên trên trời mây trắng và nhà hòa quyện.

        Hoàng Su Phì có đến 12 dân tộc cùng chung sống. Đông  nhất là dân tộc Nùng khoảng 38%, dân tộc Dao 22% và dân tộc Mông 13%. Các dân tộc đều đã chiến thắng thiên nhiên làm nên kì tích ruộng bậc thang nay đã thành di sản văn hóa; vào các bản làng ở đây giờ đây là những con đường bê tông con đường quanh co dẫn vào bản,  tỏa vào  những ngôi nhà.

    Người Hoàng Su Phì nói chung đều  thân thiện với du khách, lại cũng rất nhiệt tình nên khi du lịch đến đây  cũng không cần quá lo lắng nhé! 

    Đến với Hoàng Su Phì, rảo bước nhẹ nhàng trên những con đường quanh co uốn lượn, phóng tầm mắt ra xa, thỏa mãn ánh nhìn của mình bằng những thửa ruộng bậc thang xanh ngát, bạt ngàn trải dài khắp các sườn núi, lắng nghe tiếng gió lao xao của rừng thông, rừng vầu, nứa hát . Tất cả khi kết hợp lại sẽ cho mình một cảm giác mà mỗi khi nghĩ về, bạn cũng đều sẽ cảm thấy êm đềm, bình yên. Tiếng chim hót, tiếng suối chảy sẽ giúp ta an yên trong lòng, hòa mình vào vào vòng tay của mẹ thiên nhiên. Hoàng Su Phì bao gồm 25 xã (và 1 thị trấn) , nay còn lại 8 xã sáp nhập theo mô hình xã mới.

         Trong đó có nhiều xã phát triển mô hình du lịch theo mô hình  homestay và khu nghỉ dưỡng sinh thái được đầu tư bài bản như:

 Bản Phùng có ruộng bậc thang như bức tranh thiên nhiên phong cảnh đậm nét núi rừng.

 Bản Luốc, Nậm Ty có ruộng bậc thang đậm nét văn hóa của người Dao và Nùng.

Hồ Thầu có Chiêu Lầu Thi có đường lên đỉnh trời…

Và đẹp nhất nên đến đây là xã Thông Nguyên (trung tâm của 2 xã Thông Nguyên và Xuân Minh) sau sáp nhập:  trung tâm hình thành lâu đời nhất và đông dân nhất;  là đô thị loại V;  có thiên nhiên ưu đãi mỏ tắm khoáng nóng do vợ chồng anh Lê Bá Hồng và vợ là chị Nguyễn Thị Tuyết Loan là chủ khu nghỉ dưỡng ở thôn Làng Giang Thông Nguyên (khoảng 1 ha)  có bể tắm nước khoáng nóng, có Bungalow trên cao, Bungalow dưới thấp và nhà sàn cộng đồng; Khu nghỉ dựa vào rừng thiên nhiên, dưới có con suối hiền hòa chẩy qua, không phải mùa mưa nước khoảng 20 cm-30cm thích hợp tập chạy dưỡng sinh đôi bàn chân dưới nước. Đến khu tắm khoáng nóng có 2 con đường: 1/Từ Lào Cai -Bắc Hà-Xín Mần -Hoàng Su Phí đến km 38 xuống Thông Nguyên theo đường nhựa liên xã khoảng 10 km; 2/ Từ Hà Nội -Tuyên Quang- Tân Quang (đây là ngã 4 ) -đến km 18 thuộc tỉnh lộ 177 vào Thông Nguyên khoảng 18 km là đến .

 (xem thêm ở đây: https://khoangnongthongnguyen.com/)

        Nên đến Thông Nguyên vào thời gian nào?  Cũng như phần lớn các xã khác tại Hoàng Su Phì thì thời điểm  đến là quanh năm; cả không gian rất xanh mát , khách du lịch trải nghiệm thì thường vào: Mùa làm ruộng có mưa nước đổ trải dài các thửa ruộng bậc thang , nước đổ trắng nhìn xa xa như rót bạc vào các thửa ruộng vào tháng 4, tháng 5 dương lịch.  Mùa lúa chín một  màu vàng  và  đẹp, rạng rỡ nhất, lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời. Màu của sự no ấm vào mùa gặt của người dân nơi đây là tháng 8 đến tháng 9.  Nếu muốn xem lúa xanh mướt, và cá ruộng  thì  có thể đi vào tầm tháng 6, 7.

        Tuy nhiên, thời điểm tháng 5 đến tháng 8 cũng là mùa mưa ở Hà Giang. Lúc này không những đường trơn trượt, khó đi mà nguy cơ sạt lở đường cũng rất lớn, chính vì thế, nên cần liên hệ trước với các nhà nghỉ , khách sạn….để biết đoạn đường cần đến có an toàn không?

        Điểm đến Thông Nguyên gần như là ưu tiên của các tua du lịch và khách quốc tế.

    Có không gian xanh mát nên thơ, không khí mát mẻ, trong lành. Đứng từ trên cao sẽ thấy một bức tranh thiên nhiên sinh động với những thửa ruộng bậc thang lắp ló sau màn mây nhàn nhạt, thấp thoáng là những mái nhà gỗ. Bên cạnh đó, trên đường đi cũng có thể tìm kiếm những ngôi nhà chòi có tầm nhìn ra ruộng bậc thang đẹp được người dân dựng lên. Chụp hình ở đây chắc chắn có view rất  đẹp. Đặc biệt hơn là những căn nhà chòi này hoàn toàn miễn phí. Chẩy qua trung tâm xã có 3 con suối  làm cho bức tranh đã đẹp lại rất nên thơ. Ngoài khu tắm khoáng nóng còn có đặc sản chè của Thông Nguyên: Rất nhiều loại chè được sản xuất ở đây, nhưng chè sao suốt shan tuyết tốt cho sức khỏe thì chỉ có ở Thông Nguyên và Hoàng Su Phì mới có, ai đã đến đây cũng nhớ mua về vài kg chè shan tuyết làm quà. Sản lượng chè búp tươi của Thông Nguyên hàng năm lên đến hơn 2.000 tấn nhờ vào diện tích trồng trọt lên đến 652 ha chè;  chỉ mọc trên những dãy núi cao, có độ cao trung bình từ 800 – 1.300 m so với mặt nước biển.

    Nếu muốn thu hoạch, người dân phải thật nhanh tay nhặt những ngọn tươi (1 tôm 1 lá , 1 tôm 2 lá non ở phía đầu cây). Một buổi  thu hoạch không được kéo dài quá 6 tiếng vì khi ấy chè sẽ kém tươi, mất chất lượng, khi về phải sao sấy ngay , nếu để héo  sẽ làm ảnh hưởng đến mùi vị của chè. Chè shan tuyết Thông Nguyên  có hương vị đặc biệt, được ví như một sản vật của Thượng đế ban cho người nông dân Thông Nguyên. 

        Ai chưa một lần đến Thông Nguyên , hãy đến tắm khoáng nóng và dưỡng sinh, có thiên nhiên xanh mát , khí hậu trong lành và du lịch sinh thái trong vùng; đồng bào Dao, Nùng... rất yêu quí và thân thiện với du khách.

(Hà Nội 15/6/2026)

HOSMTAY TẮM KHOÁNG NÓNG THÔNG NGUYÊN

 

VÙNG CHÈ HOÀNG SU PHÌ