NGO LE LOI và Tây bắc MƯỜNG HUM: Chuyến thăm đánh dấu bình thường hóa quan hệ Việt Nam

Lãnh đạo Huyện ủy và Lãnh đạo huyện Múng Tủng (Trung Quốc)

Đầu năm 1991, tiếng súng trên tuyến biên giới Hoàng Su Phì đã ngừng, nhưng quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn chưa chính thức được bình thường hóa.

Đến đầu tháng 10 năm 1991, các xã biên giới báo cáo rằng nhân dân hai bên đã bắt đầu trao đổi, mua bán hàng hóa qua các lối mở nhỏ trên tuyến biên giới thuộc cả bốn xã giáp ranh. Đây là tín hiệu tích cực, mở đầu cho quá trình khôi phục quan hệ hợp tác giữa hai địa phương.

Khi đó, huyện Hoàng Su Phì có 34,5 km đường biên giới, với bốn xã tiếp giáp hai huyện của Trung Quốc. Trong đó, xã Bản Máy giáp huyện Ma Ly Pho; ba xã Thàng Tín, Pố Lồ và Thèn Chu giáp huyện Múng Tủng (Trung Quốc).

Trong thời gian này, thông qua Sở Ngoại vụ tỉnh Hà Giang, phía Trung Quốc bày tỏ mong muốn mời lãnh đạo huyện Hoàng Su Phì sang thăm huyện Múng Tủng. Hai bên đã trao đổi công hàm, thống nhất thời gian và chương trình chuyến thăm. Sau đó, UBND tỉnh Hà Giang chính thức cho phép đoàn đại biểu huyện Hoàng Su Phì sang thăm huyện Múng Tủng trong thời gian hai ngày (tổng thời gian cả đi và về là bốn ngày).

Theo kế hoạch, sáng ngày 20/10/1991, đoàn đại biểu huyện Hoàng Su Phì sẽ được phía bạn đón tại cửa khẩu mốc 10.

Hành trình đến mốc 10

Thời điểm đó, điều kiện giao thông giữa hai bên hoàn toàn khác biệt.

Phía Việt Nam chưa có đường ô tô lên biên giới, chỉ có đường ngựa thồ rộng khoảng 1,5–2,5 m. Từ trung tâm huyện đến mốc 10 dài khoảng 32 km và phải đi bộ hoàn toàn.

Trong khi đó, phía Trung Quốc đã xây dựng đường ô tô rộng khoảng 7 m chạy thẳng đến mốc 10, mặt đường bê tông kiên cố, taluy dương và taluy âm đều được kè đá, đổ bê tông chắc chắn, đủ điều kiện cho xe tải lưu thông.

Để kịp thời gian đón lúc 7 giờ sáng ngày 20/10/1991, đoàn phải tính toán rất kỹ lộ trình.

Sáng ngày 19/10/1991, đoàn xuất phát đi bộ lên đồn Biên phòng để nghỉ qua đêm. Đến giữa buổi chiều, đoàn tới nơi, dùng bữa tối và họp phân công nhiệm vụ cho từng thành viên. Sau khi thống nhất kế hoạch, đoàn quyết định 2 giờ sáng ngày 20/10 sẽ tiếp tục hành quân ra mốc 10. Trên đường đi, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng đã chuẩn bị cho mỗi thành viên một gói xôi làm bữa sáng.

Thành phần đoàn đại biểu

Theo quyết định của UBND tỉnh Hà Giang, đoàn đại biểu huyện Hoàng Su Phì gồm 9 thành viên:

Ông Phượng Quầy Phin – Chủ tịch UBND huyện, Trưởng đoàn.
Ông Nguyễn Văn Ngọ – Giám đốc Xí nghiệp Chè Hoàng Su Phì, Phó Trưởng đoàn.
Ông Ngô Lê Lợi – Chuyên viên Giao thông – Xây dựng, Thư ký đoàn.
Ông Nguyễn Văn Hải – Giám đốc Công ty Thương nghiệp huyện.
Ông Mai Văn Sơn – Phó Giám đốc Lâm trường huyện.
Ông Nguyễn Văn Điều – Trưởng phòng Nông nghiệp huyện.
Ông Nguyễn Văn Mạnh – Hạt trưởng Hạt Giao thông.
Ông Bình – Cán bộ Sở Ngoại vụ, phiên dịch.

Đoàn chính thức sang Trung Quốc có 9 thành viên.

Nội dung làm việc

Trong cuộc họp chuẩn bị, đoàn thống nhất mục tiêu của chuyến công tác là:

Tham quan đất nước, con người và tình hình phát triển của huyện Múng Tủng.
Trao đổi các khả năng hợp tác kinh tế trước mắt và lâu dài giữa hai địa phương.

Đồng chí Ngô Lê Lợi được giao chuẩn bị bài phát biểu chào mừng cho Trưởng đoàn và tổng hợp các ý kiến của các thành viên. Mọi nội dung phát biểu đều phải thông qua Thư ký tổng hợp và Trưởng đoàn thống nhất trước khi trình bày.

Về công tác phiên dịch, đoàn yêu cầu sử dụng chính xác các thuật ngữ chuyên ngành kinh tế; các thành viên phát biểu từng câu ngắn gọn, rõ ý để phiên dịch của hai bên chuyển ngữ đầy đủ, tránh hiểu sai nội dung.

Một trong những nội dung quan trọng nhất được đoàn Hoàng Su Phì đề xuất là mong phía Trung Quốc tạo điều kiện, hỗ trợ huyện phát triển hệ thống giao thông, bao gồm đường ngựa thồ, đường ô tô nối về trung tâm huyện và các tuyến đường đến các thôn, bản.

Đề xuất này đã được lãnh đạo huyện Múng Tủng ghi nhận và bày tỏ sự ủng hộ.

Ý nghĩa của chuyến thăm

Chuyến thăm của đoàn đại biểu huyện Hoàng Su Phì tới huyện Múng Tủng tháng 10 năm 1991 đã kết thúc tốt đẹp, trở thành một dấu mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa hai địa phương sau nhiều năm chiến tranh và căng thẳng trên tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc.

Đây không chỉ là chuyến công tác đối ngoại đầu tiên giữa hai huyện sau chiến tranh, mà còn là biểu tượng của sự khép lại một giai đoạn đầy mất mát, hy sinh để mở ra một thời kỳ mới – thời kỳ hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Từ đây, tiếng súng được thay bằng những cái bắt tay, những con đường giao thương từng bước được nối lại, đời sống của nhân dân vùng biên dần ổn định, mở ra cơ hội phát triển kinh tế, xây dựng quê hương Hoàng Su Phì ngày càng giàu đẹp.

Đối với cán bộ và nhân dân Hoàng Su Phì khi ấy, chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt. Sau bao năm sống trong cảnh chiến tranh, biên giới khép kín và luôn nơm nớp lo âu, ai cũng cảm nhận được niềm vui của hòa bình.

Người dân phấn khởi khi thấy biên giới dần trở thành cầu nối của tình hữu nghị, của giao lưu và phát triển, thay vì là ranh giới của xung đột. Đó là niềm hy vọng về một tương lai ổn định, nơi con cháu được lớn lên trong hòa bình và có điều kiện xây dựng cuộc sống ấm no trên chính mảnh đất quê hương mình.

Chuyến thăm ấy vì thế không chỉ là một sự kiện ngoại giao của hai địa phương, mà còn là dấu mốc mở đầu cho một chặng đường mới trong lịch sử Hoàng Su Phì – chặng đường của hòa bình, đoàn kết, xây dựng và phát triển.

Thành công của chuyến thăm đã tạo tiền đề quan trọng để tăng cường quan hệ hữu nghị giữa hai địa phương. Sau đó, được sự nhất trí của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Hà Giang cùng Huyện ủy, HĐND và UBND huyện Hoàng Su Phì, huyện đã chính thức mời đoàn đại biểu huyện Múng Tủng (Trung Quốc) sang thăm và làm việc tại Hoàng Su Phì.

Thời điểm đó, Hoàng Su Phì vẫn còn là một huyện miền núi đặc biệt khó khăn. Nhà nước đang tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông và các công trình thiết yếu để từng bước phát triển kinh tế - xã hội. Điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn, nhưng với tinh thần hiếu khách, chân thành và mong muốn xây dựng mối quan hệ láng giềng hữu nghị, huyện đã chuẩn bị chu đáo mọi điều kiện để đón tiếp đoàn đại biểu Múng Tủng bằng tất cả sự trọng thị và nồng hậu.

Chuyến thăm đáp lễ của đoàn đại biểu huyện Múng Tủng (Trung Quốc) không chỉ góp phần củng cố niềm tin và tình hữu nghị giữa chính quyền và nhân dân hai bên biên giới, mà còn đặt nền móng cho những hoạt động hợp tác lâu dài về kinh tế, thương mại, giao lưu văn hóa và phát triển vùng biên. Từ đó, biên giới Hoàng Su Phì từng bước trở thành cầu nối của hòa bình, hữu nghị và phát triển, góp phần cùng nhân dân hai nước xây dựng một đường biên ổn định, hợp tác và ngày càng phồn vinh.

Đến cuối năm 2000, sau gần chín năm, đoàn đại biểu huyện Hoàng Su Phì mới tiếp tục thực hiện chuyến thăm huyện Mã Quan (Trung Quốc), góp phần nối dài truyền thống hữu nghị và hợp tác giữa các địa phương biên giới./.
(Ngô Lê Lợi -Hà Nội 31/7/2026- Một thời gian nan nhớ mãi )

ĐÓN ĐOÀN TẠI CK MỐC 10